کتاب سبک زندگی رضوی 12

هیچ انسانی در این دنیا باطل و بیهوده آفریده نشده است. هرکس به این دنیا پا می‌نهد، از زمانی که خود را می‌شناسد و درمی‌یابد که کیست، فعالیت و تلاشش را آغاز می‌کند. کار مجموعه‌ای از فعالیت‌های روزانه انسان و یکی از عوامل سلامتی جسم و روح است و به‌صورت غیرمستقیم می‌تواند ضامن پیشگیری از بسیاری از بیماری‌های جسمی، روحی و اخلاقی باشد. به‌واسطه کار، بسیاری از استعدادهای نهفته انسان شکوفا می‌شود و افراد از طریق کار مهارت‌های خود را به معرض نمایش می‌گذارند و قوه خیال در آن‌ها به سمت تلاش و جهد می‌رود. انسان برای به دست آوردن غذا، برآوردن نیازهای روحی، عبادت و بسیاری از امور دیگر در دنیا دست به کوشش می‌زند و این تلاش و تکاپو تا زمانی که زنده است، ادامه دارد. در این جهان، کارگردان خداست و کار توسط انسان انجام می‌پذیرد و هرچه تلاش وی کارگردان را بیشتر راضی کند، پسندیده‌تر است.

در آموزه‌های اسلامی، یکی از رکن‌های مهم زندگی هر انسانی کار و تلاش است؛ تلاشی که سبب درآمدزایی و تمرکز قوه خیال می‌شود و مانع از انحرافات و مشغولیت‌های بی‌جهت در زندگی می‌گردد. فرهنگ کار، شیوه‌ای از زندگی است که نقش بنیادینی در جامعه دارد؛ زیرا کار عنصری تأثیرگذار در زندگی است و یکی از نیازهای مهم در زندگی فرد، تأمین معیشت از طریق کار است. البته تأمین معیشت تنها کاربرد و نقش کار نیست، بلکه کار مولد و عاملی است که انسان را به سوی اهداف و مسیر درست می‌برد.

در این میان، کار با واژگان مختلفی قرین شده است: شغل، راه کسب درآمد، سرگرمی، فعالیت و تلاش و بهترین تفریح. وجود این واژگان برای اشاره به کار به سبب اهداف و امیال متفاوت در زندگی بشر است. هر کس برای برآوردن نیاز و خواسته خود به کار می‌پردازد و کار بخشی از زندگی هر فرد است و تأثیرات متفاوتی را بر زندگی افراد می‌گذارد. از طرفی، کار نقشی اجتماعی نیز دارد. کار هر فرد در جامعه، بدنه اقتصادی را فعال و پویا می‌کند و سبب استحکام زیربنای اقتصاد در کشور می‌شود؛ به‌عبارت‌دیگر، کار هم در سطح فردی و هم در سطح اجتماعی تأثیر می‌گذارد.

تأثیر روانی و روحی کار نیز از موارد مهمی است که نباید از آن غافل شد. این تأثیرگذاری بیشتر در روایات نقل‌شده از معصومان  و آیاتی از قرآن کریم بیان شده است و وجود انبوه روایات، گواه ارزش و اهمیت این موضوع است. البته در روایات معصومان و کلام خداوند متعال از دیگر جنبه‌ها نیز به موضوع کار و تلاش برای ارتزاق نگاه شده است؛ جنبه‌هایی چون کار و تأمین معیشت خانواده، عوامل اثرگذاری کار بر ابعاد مختلف زندگی، کار به‌عنوان مولد انرژی و تأمین‌کننده نیازها و محرک در نیل به اهداف.

همان‌طور که کار بر ابعاد مختلف روحی، روانی، فردی و اجتماعی انسان اثرگذار است، ملاک و معیاری هم در سنجش عملکرد انسان در جهان آخرت است. در کلام حضرت علی به لزوم تلاش و توجه به کار برای دنیا و آخرت اشاره شده است؛ ایشان می‌فرمایند:

کُنْ لِدُنْیاکَ کَأَنَّکَ تَعیشُ أَبَداً وَ کُنْ لِاخِرَتِکَ کَأَنَّکَ تَموتُ غَداً
«آن‌چنان برای دنیا تلاش کن که گویی صدها سال خواهی زیست و آن‌چنان برای آخرتت تلاش کن که گویی فردا از دنیا خواهی رفت.»

شیوه و سبک زندگی ما انسان‌ها با موضوع کار و شغلمان پیوند خورده است. بسیاری از ما برای تأمین نیازهایمان ساعت‌های زیادی از زندگی خود را صرف کار کردن می‌کنیم؛ به همین دلیل، پرداختن به این موضوع از جایگاه بالا و اهمیت زیادی برخوردار است. پرداختن به موضوع کار به‌عنوان شیوه‌ای برای زندگی، مفهومی را با عنوان «فرهنگ کار» در پی دارد. فرهنگ کار به مجموعه شیوه‌ها و شرایط کار مطلوب اشاره دارد که به ارتقای سطح اجتماع کمک می‌کند. این مفهوم با ابعاد مختلف تأثیرگذاری کار در زندگی هماهنگی و همخوانی دارد؛ چراکه اصطلاح «فرهنگ» نیز مجموعه اسلوب، شیوه و باورها را در ابعاد مختلف دنبال می‌کند.

فرهنگ کار در جامعه کمتر تعریف شده و در زمینه کار بیشتر بر حقوق کار و کارگر و نحوه تعاملات کارفرما با کارگر پرداخته شده است. سبک زندگی امام رضا و رویکردها و بیانات ایشان در زمینه کار و فرهنگ کار، مطالب آموزنده و قابل‌توجهی در بر دارد. روایات متعددی در همه زمینه‌های فردی، اجتماعی، حقوقی، روحی و اخلاقی از ایشان نقل شده است؛ ازاین‌رو برای نگارش این محتوا، از سبک زندگی و سیره امام رضا بهره گرفته شده است.