کتاب زندگی معنوی (دفتر پنجم: اعتصام و فرار)

این مجموعه، درس‌گفتارهایی است که طی سال‌های ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۶، به مدت ۱۱ سال ارائه شده و اکنون پس از بازنگری و ویرایش، آمادهٔ عرضه است. این آثار، بر پایهٔ کتاب فاخر منازل السائرین اثر خواجه عبدالله انصاری، زندگی معنوی یا فرامادی را تبیین می‌کنند.

در این کتاب، اصول و ویژگی‌های زندگی معنوی به‌گونه‌ای ارائه شده است که نظامی منسجم و چارچوبی جامع برای فهم خود و رفتار انسان، چه در سطح فردی و چه اجتماعی فراهم می‌آورد.

معرفت، مهم‌ترین عامل برتری انسان است. انسان به‌واسطهٔ عقل، که والاترین قابلیت وجودی اوست، می‌تواند راه معرفت را برگزیند یا در تاریک‌خانهٔ نادانی، خود را از تلاش برای نیل به معرفت محروم سازد.

نیک‌بختی و شوربختیِ ایام عمر، و نیز سعادت‌مندی و شقاوت‌مندی زندگی، نه حاصل تصادف‌اند و نه محصول جبر؛ بلکه بازتاب انتخاب‌ها و سلوک‌های لحظه‌به‌لحظهٔ آدمی‌اند.

زندگی با وجود پیچیدگی ظاهری، از شفافیت و روشنی باطنی شگفت‌انگیزی برخوردار است. بشر، به‌اندازهٔ توجه و دقتی که در رویارویی با شرایط گوناگون زندگی به خرج می‌دهد، زمینهٔ بهره‌وری یا محرومیت خود را از حقایق عمیق و لطایف شیرین آفرینش فراهم می‌سازد.

بی‌تردید، خالق کائنات و نیروهای بی‌شمار او، در زمان مناسب و به میزانی که اقتضای فضل و عدل پروردگار حکیم است، بهره‌مندی یا حرمان انسان را رقم می‌زنند.

به‌طور کلی، وضعیت بنی‌آدم پس از هبوط، دو گونه است: صعود یا سقوط. پس از آن‌که پدر انسان‌ها از میوهٔ ممنوعه بهره گرفت و فرمان خدا را نادیده انگاشت، هبوط نصیب آدم و فرزندان وی شد. از این‌رو، محل استقرار دائمی انسان‌ها، کرهٔ منجمدی به نام زمین گردید.