مجموعه کتاب 4 جلدی خودت را باور کن

اساس روابط در زندگی معنوی، محبت است. محبت کردن تنها به این نیست که به دیگری بگوییم: «دوستت دارم»؛ گرچه نمی‌توان قدرت کلمات را نادیده گرفت. «محبت واقعی» چیزی جز «ایثار و بخشش» نیست. محبت فرآیندی درونی است که اگر در زندگی رخ دهد، آثار معجزه‌آسایی در پی خواهد داشت. فرد با محبت از منافع خویش عبور کرده است و دیگران را برای خودشان می‌خواهد، نه برای خودش. در این صورت، در مقابل محبت از دیگران چیزی نمی‌خواهد و طلب‌کار آنان نمی‌شود.

یک انسان می‌تواند در مراتب علمی رشد کند، چندین دکترا یا اجتهاد کسب نماید، مهارت‌های مختلفی نظیر خوانندگی، نقاشی یا ورزشی داشته باشد؛ اما اگر در قلب او عشق و محبت نباشد، در آینده عمرش ناکام خواهد ماند و زندگی را بدون آرامش و لذت خواهد گذراند. داستان عشق و ایثار همیشه همراه یکدیگرند. با ایثار می‌توان زندگی را متحول کرد، با فداکاری می‌توان از خود موجود معنوی و متعالی ساخت. با محبت و ایثار می‌توان به صلح و آرامش عمیق درونی رسید و با مهرورزی و از خودگذشتگی راه‌حل‌ها نمایان می‌شوند.

بازگشت به دوران کودکی می‌تواند راهنمای ما باشد. اگر به آن دوران قدیم بازگردیم، خواهیم دید که به راحتی گذشت می‌کردیم و بدون انتظار می‌بخشیدیم. آن عمل زیبا را امروز هم می‌توانیم تکرار کنیم. همین امروز با الهام از شرایط کودکی می‌توانیم به فردی نیازمند چیزی بدهیم که او بدان نیاز دارد؛ درست همان‌گونه که دوست داریم با خودمان برخورد شود. می‌توان و باید این عمل را بدون توجه به واکنش او انجام داد و بعداً آن را فراموش کرد.

صفت بخشندگی معلول عوامل مختلفی است. زمینه‌های متنوعی می‌توانند انسان را بخشنده سازند، از او موجودی سخاوتمند بسازند، بخل را از انسان دور ساخته و حالت احسان را درون انسان تقویت کنند. این عوامل و زمینه‌ها طیف وسیعی را شامل می‌شوند.

میان اجزای جهان پیوندی عمیق برقرار است. انبیا از یکدیگر گسسته و جدا نیستند، تفرقه و گسست جهان را فرا نگرفته است. پشت صحنه جدایی‌های ظاهری پیوستگی عمیقی وجود دارد. جهان مجموعه‌ای جدا و پراکنده نیست. ملاتِ مستحکم بخش‌های مختلف جهان هستی را با یکدیگر متصل نموده است. عالم یک کل منسجم است. پیوستگی میان عناصر هستی ظاهری نیست؛ بلکه هر جزء را با جزء دیگر مناسبتی است و هر قسمتی از جهان کارکرد و وظیفه‌ای تعیین‌شده دارد.

تمامی نکات پیش‌گفته به جز اجزای عالم، درباره حوادث عالم هم صادق است. اگر حادثه‌ای با حادثه دیگر همراه می‌شود، دلیلی آن را موجب می‌شود. اگر در یک لحظه هزاران حادثه در جهان به صورت همزمان رخ می‌دهند، بی‌علت نیستند. هر حادثه‌ای معنادار بوده و طبق حکمتی رخ داده است. حوادث را حکمت و تدبیر الهی پشتیبانی می‌کند. اگر تمامی حوادث جهان را با یک برش زمان در نظر بگیریم درباره این مجموعه حوادث می‌توان گفت: از این زیباتر ممکن نبود. نظام احسن مجموعه حوادث عالم را دربرگرفته است؛ چنان‌که ظواهر حوادث به هم مرتبطند، باطن آنها نیز یکدیگر را پیدا می‌کنند. هر حادثه‌ای برای هر کس رخ دهد، ریشه آن را باید در سابقه خودش جستجو نمود. تمامی رفتارهای انسان در آینده زندگی وی به صورت حادثه رخ می‌نمایند. هر انسانی در تمامی وقایع زندگی خویش نقش دارد. اگر حادثه‌ای برای من پیش می‌آید، پس ارتباطی با من دارد و اگر برای تو، ارتباطی با تو دارد. وقایع به صورت معناداری کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.

همبستگی حوادث زبان گویای خداست. خداوند از طریق حادثه‌ها با انسان‌ها سخن می‌گوید. خداوند هر حادثه‌ای را با حادثه‌ای دیگر پاسخ می‌دهد. خداوند از طریق حوادث جهان را اداره می‌کند. عمق جهان نشان از پیوندی وثیق و تنگاتنگ میان حوادث دارد. محال است شخصی در این جهان ظلم کند و پاسخ آن را به صورت حادثه‌ای شوم دریافت نکند، چنان‌که کار خیر نیز چنین است. خداوند ظلم انسان‌ها را موکول به محکمه‌های بشری نمی‌کند؛ بلکه جهان محکمه بسیار بزرگی است که هر کس در آن به قدر عمل و نیتش پاسخ دریافت می‌کند و پاسخ‌های خداوند برای انسان به صورت حادثه است؛ چه به صورت یک لبخند و چه به صورت یک اخم.

ممکن است پدیده‌هایی یافت شوند که مانع بخشش گردند. اموری انسان را از صفت بخشندگی دور می‌سازند و میان انسان و خوشبختی فاصله ایجاد می‌کنند. موفقیت پیش‌رو همه پرسه می‌زند و در انتظار طلب انسان می‌نشیند. تنها چیزی که موفقیت را از آدمی جدا می‌کند، حصارهایی است که وی به دور خود می‌پیچد. پیروزی و رستگاری، زیباشهری است که گاه آدمی آن را با دیوارها و حصارهای بلند از خود جدا می‌سازد. این حصارها چیزی جز کینه‌ها، حسادت‌ها، دشمنی‌ها، نفرت‌ها، تملک‌ها، انتظارات، حرص‌ها، طمع‌ها و جهل‌ها نیست. اما باید توجه داشت که شهر زیبای پیروزی، سرشار از گوهرها و ثروت‌هایی است که انتظار بشر را می‌کشد. بدانیم که موفقیت و رستگاری با فضل الهی برای آدمی فراهم شده اما این خودِ انسان است که پیروزی و شادکامی را دور می‌کند. کافی است خود را در معرض تابش خورشید نعمت الهی قرار دهیم و با گشودن آغوش، خواسته‌ها و آرزوهای خویش را محقق ببینیم.

بدانید آنچه را خداوند برای دیگران خواسته است، برای شما نیز می‌خواهد. کافی است با رفتار معنوی، خود را در معرض آن قرار دهید.

مثالی بزنیم: در بعضی کشورها، در فصل بهار، پس از قطع درختان، هیزم‌شکن‌ها تنه‌های درختان را از طریق رودخانه به مقصد می‌رسانند. اما گاهی الوارها به هم می‌ریزند و سد راه یکدیگر می‌شوند که در این‌صورت، هیچ الواری به جلو حرکت نمی‌کند. در این هنگام کارگران چوب‌های شناور، الواری را می‌یابند که مسبب اصلی حادثه است. آنان با رهاسازی الوارِ مانع، چوب‌ها را مرتب کرده و در رودخانه شناور می‌کنند. آنچه برای انسان، الوار مانع و عامل اصلی حوادث ناگوار است، احساسات منفی است. به محض اینکه مانع برطرف گردد، مسیر باز شده و الوارها در رودخانه شناور خواهند شد. آدمی باید الواری که مانع خیر و صواب خود اوست را دقیق بشناسد تا راه برای نیل به خوشبختی و برکات فراهم گردد.

بخشش، شهر زیبایی است که حصارهایی آن را احاطه کرده‌اند. موانعی ظهور نعمت‌های الهی را کاهش می‌دهند و الوارهایی مسیر افزایش نعمت را مسدود می‌کنند. مراجعه به متون دینی نشان می‌دهد که موانع بخشش متعدد است و می‌توان برای آن طیفی را در نظر گرفت.

اگر از خورشید پرسیده شود چرا به دیگران نور و گرما می‌دهد؟ خورشید در پاسخ می‌گوید: اقتضای طبیعتم این است. اقتضای طبیعت انسان همانند همه موجودات در جهان هستی، بخشندگی است. همه موجودات بر حسب طبیعتشان خورشیدند و گرمادهی و نورزایی می‌کنند و از این طریق به وجه بی‌کرانگی هستی متصل می‌شوند. هر چه قدر بیشتر ببخشیم زندگی را بیشتر به جریان انداخته‌ایم؛ زیرا که حیات با جریان داشتن معنا پیدا می‌کند. از این طریق کمبودها، احتکارها و انباشتن‌ها رخت بر می‌بندند و خواسته‌ها محقق می‌شوند. بهترین ارمغانی که می‌توانیم از خود به یادگار بگذاریم بخشش است؛ بخشش به پدر، بخشش به مادر، بخشش به همسر، بخشش به فرزند، بخشش به همسایه، بخشش به همنوع، بخشش به خود، بخشش به حیوان، بخشش به گیاه، بخشش به جماد، بخشش به دوست و حتی بخشش به دشمن. تعبیر زیبایی از حضرت علی (ع) به یادگار مانده است: تنها چیزی که از دنیا برای انسان می‌ماند و با انسان به جهان ابدیت منتقل می‌گردد، بخشش‌های اوست.