کتاب زندگی معنوی (دفتر هشتم: خشوع و اخبات)

مجموعهٔ «زندگی معنوی» حاصل درس‌گفتارهایی است که طی یازده سال (۱۳۸۵ تا ۱۳۹۶) توسط دکتر محمدتقی فعالی ارائه شده و اکنون با بازنگری و ویرایش علمی، آماده انتشار است.

این مجموعه، با تکیه بر اثر گران‌سنگ منازل السائرین تألیف خواجه عبدالله انصاری، تلاش می‌کند ابعاد مختلف زندگی معنوی و فرامادی را واکاوی و تبیین کند. رویکرد کتاب، نظام‌مند و ساختار‌یافته است و سعی دارد چارچوبی روشن و جامع برای فهم انسان از خود و رفتارهای فردی و اجتماعی‌اش فراهم آورد.

جایگاه معرفت در سلوک انسانی معرفت، مهم‌ترین عامل برتری انسان بر سایر موجودات است. انسان، به مدد عقل که بزرگ‌ترین سرمایه وجودی اوست، می‌تواند مسیر معرفت را انتخاب کند یا خود را در تاریک‌خانهٔ جهل و نادانی حبس نماید و از تلاش برای نیل به آگاهی و بصیرت بازماند.

نیکبختی و شوربختی انسان در طول عمر، و نیز سعادتمندی یا شقاوت در زندگی، حاصل تصادف یا جبر نیست؛ بلکه بازتاب دقیق و مستقیم انتخاب‌ها و سلوک‌های لحظه‌به‌لحظهٔ اوست. با آنکه زندگی از نظر ظاهری پیچیده جلوه می‌کند، اما در باطن از نظمی شفاف و حیرت‌انگیز برخوردار است.

به همان میزان که انسان با آگاهی و دقت در مواجهه با شرایط گوناگون زندگی گام برمی‌دارد، زمینهٔ بهره‌وری از حقایق ژرف و لطایف شیرین آفرینش را برای خود فراهم می‌سازد. بی‌تردید، خالق کائنات با حکمت و عدل خویش، در زمان و شرایط مقتضی، بهره‌مندی یا محرومیت هر انسان را رقم می‌زند.

صعود یا سقوط: سرنوشت فرزندان آدم پس از آنکه پدر نخستین بشر از میوهٔ ممنوعه چشید و فرمان خدا را نادیده گرفت، هبوط بر او و فرزندانش مقدر شد. از آن پس، کرهٔ منجمدی به نام زمین، محل زندگی و سلوک انسان‌ها شد.

از آن لحظه، وضعیت انسان در این جهان تنها دو مسیر پیش‌رو دارد: صعود یا سقوط. این دو مسیر، نه نتیجهٔ سرنوشت محتوم، بلکه برآیند انتخاب‌های آگاهانه یا غفلت‌آمیز او در زندگی است. این مجموعه کوششی است برای نشان دادن راه صعود، بر پایهٔ حکمت اهل سلوک و عرفان.