کتاب زندگی معنوی (دفتر سوم: محاسبه و انابه)

درس‌گفتارهایی است که طی سال‌های ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۶، به‌مدت ۱۱ سال ارائه شده و اکنون با بازنگری و ویرایش، آمادهٔ عرضه گردیده است. این مجموعه، بر پایهٔ اثر فاخر منازل‌السائرین از خواجه عبدالله انصاری، به تبیین زندگی معنوی یا فرا‌مادی می‌پردازد. در این کتاب، اصول و ویژگی‌های زندگی معنوی به‌گونه‌ای عرضه شده است که نظامی منسجم و چارچوبی واحد و جامع برای فهم خویشتن و رفتارمان ـ چه از جنبهٔ فردی و چه به لحاظ اجتماعی ـ فراهم می‌آورد.

معرفت، مهم‌ترین عامل برتری انسان است. انسان به‌وسیلهٔ عقل، که مهم‌ترین قابلیت وجودی‌اش است، می‌تواند راه معرفت را برگزیند یا در تاریک‌خانهٔ نادانی، خود را از تلاش برای نیل به معرفت محروم سازد.

نیک‌بختی و شوربختی ایّام عمر، و نیز سعادتمندی و شقاوتمندی زندگی، محصول تصادف یا جبر نیست، بلکه تجلّی عینیِ انتخاب‌ها و سلوک‌های لحظه‌به‌لحظهٔ آدمی است.

زندگی، در عین پیچیدگیِ ظاهری، از وضوح و شفافیتِ باطنیِ حیرت‌انگیزی برخوردار است. بشر به میزانِ توجه و دقّت‌ورزی‌اش در مواجهه با شرایط گوناگون زندگی، زمینهٔ بهره‌وری یا محرومیت خویش را از حقایق عمیق و لطایف شیرین آفرینش فراهم می‌سازد.

بی‌شک، خالق کائنات و نیروهای بی‌شمار او، در زمان مناسب و به میزانی که مقتضای فضل و عدل پروردگار حکیم است، بهره‌مندی یا حرمان انسان را رقم می‌زنند.

به‌طور کلی، وضعیت بنی‌آدم پس از هبوط، دو گونه است: صعود یا سقوط. پس از آنکه پدر انسان‌ها از میوهٔ ممنوعه استفاده کرد و فرمان خدا را نادیده گرفت، هبوط، نصیب آدم و فرزندانش شد و از این رهگذر، جایگاه و محل استقرار دائمی انسان‌ها، سیّاره‌ای منجمد به‌نام «زمین» گردید.