کتاب سبک زندگی رضوی ۴

مفهوم سبک زندگی ازجمله مفاهیم جدیدی است که پژوهشگران حوزۀ جامعه‌شناسی و مطالعات فرهنگی برای بیان رفتارشناسی انسان‌ها بیان می‌کنند. دامنه به‌کارگیری این مفهوم تا جایی رواج یافته که امروزه جانشین بسیاری از مفاهیم و واژگان سنتی شده است. اصطلاح سبک زندگی، پیوند نزدیکی با مجموعه‌ای از مفاهیم دارد نظیر فرهنگ، جامعه، ذهن، رفتار، معنا، شخصیت، محیط، وراثت، نیاز، سلیقه، مد، منزلت و سنت. مفهوم سبک زندگی از یک‌سو جزئی‌ترین رویدادهای حیات بشر و از سوی دیگر تا اعماق وجود آدمی را دربرمی‌گیرد؛ لذا هم شامل و هم عمیق است.

این مسئله در خلال دهۀ ۸۰ م. در حوزۀ علوم اجتماعی و نظریه‌های جامعه‌شناسی مطرح شد. بسیاری از اندیشمندان علوم اجتماعی در این زمینه به بیان عقیده پرداختند.

به اعتقاد گیدنز، سبک زندگی را می‌توان به مجموعه‌ای به‌نسبت جامع از عملکردهایی تعبیر کرد که فرد آن را به‌کار می‌گیرد؛ زیرا رفتارهای فرد نه‌تنها بیانگر نیازهای او، بلکه روایت خاصی از اندیشه و هویت شخصی اوست.

رایزمن معتقد است که فرد در گذشته کمتر حق انتخاب داشت و عملاً گزینشی در فرهنگ سنتی وجود نداشت. این سنت و رسوم گذشته بود که برنامه‌های از پیش تعیین‌شده را بر افراد تحمیل می‌کرد و در اجرا، نوعی جبر پنهان وجود داشت. اما با گذشت زمان و گذشتن از دوران درون‌راهبر، وارد دوران دگر‌راهبر شده‌ایم و در این مقطع دیگران یعنی وسایل ارتباط جمعی سعی دارند مخاطب را آگاه ساخته، حق انتخاب او را شکوفا کنند و از این طریق تغییر در جهان مدرن با سرعت و به‌صورت شگفت‌انگیزی در جریان است.

لیزر، سبک زندگی را از جنس رفتار دانسته و ارزش‌ها و نگرش‌ها را بیرون از دایرۀ این مفهوم قرار می‌دهد.

از دیدگاه چینی، سبک زندگی، سازمان اجتماعی مصرف است که راه الگومند مصرف یا ارج نهادن به فرهنگ مادی را بیان می‌کند.

سبک زندگی، وابسته به انتخاب و انتخاب، وابسته به اطلاعات است. اطلاعات، محصولی از فرایند ارتباطات است. ارتباطات می‌تواند میان‌فردی یا رسانه‌ای باشد. رابطۀ رسانه‌ها و سبک زندگی، چرخه‌ای به‌هم پیوسته و متقابل است. رسانه‌ها، سبک‌های جدید حیات را پیش روی انسان قرار می‌دهند و انسان‌ها با خواسته‌ها و نیازهای جدید، سبک‌های جدید را آشکار می‌سازند. رسانه‌ها از طریق بمباران اطلاعات، فرهنگ مصرف‌گرا و مصرف فرهنگ را برجسته ساخته و حوزۀ فرهنگ را فربه می‌کنند.

امروزه رادیو، تلویزیون، ماهواره، موزه، سایت، وبلاگ، تالار گفتگو و ده‌ها نوع دیگر محصولات فرهنگی، فضایی فراهم آورده‌اند که همه پیرامون آن‌ها می‌نشینند و بخش مهمی از عمر خویش را به آن‌ها اختصاص می‌دهند و از این طریق، سبک زندگی تا عمیق‌ترین لایه‌های خانواده‌ها نفوذ می‌کند.