کتاب سبک زندگی اجتماعی از دیدگاه اسلام

دیباچه
زندگی اجتماعی جزء جدایی‌ناپذیر انسان است. در زبان قرآن، اختلاف در اجتماعات بشری و امت‌های گوناگون منشأ بسیاری از برکات و خیرهاست؛ زیرا شناخت و رشد در بستر اجتماع ایجاد می‌شود:
وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوباً وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا؛ شما را ملّت ملّت و قبیله قبیله گردانیدیم تا با یکدیگر شناسایی متقابل حاصل کنید.

این نگرش موجب شده منابع دینی ما انباشته از تبیین‌ها و دستورهای اجتماعی باشد.
ارتباطات انسانی به‌عنوان بخش اصلی زندگی اجتماعی، قاعده‌مند و مشروط است. ارتباط زمانی می‌تواند فرستنده پیام را به هدفش برساند که این قواعد و شرایط را رعایت کرده باشد. درواقع، یک ارتباط سالم و مؤثر منوط به رعایت اصول و روش‌های ارتباط است. شناخت و به‌کارگیری این اصول و روش‌ها، موجب تنظیم روابط اجتماعی در جامعه اسلامی خواهد شد.

هدف این تحقیق، استخراج مبانی، اصول، روش‌ها و مهارت‌های برقراری یک ارتباط از منابع دینی است. شناخت مبانی هستی‌شناختی، انسان‌شناختی، الهیاتی و ارزش‌شناختی روابط اجتماعی در اسلام، ضمن شکل‌دادن به نگرش‌ها، اصول و روش‌های ارتباط را نیز جهت می‌دهد؛ ازاین‌رو در مبانی ارتباطی، در فصل دوم پردازش و تحلیل شد. پس از ارائه نظام مبنایی روابط اجتماعی، به دست دادن یک سیستم ارزشی، گام نخست در ارائه الگوهای رفتارهای ارتباطی خواهد بود.

ازاین‌رو در فصل سوم این اثر، سعی شده است با توجه به فراوانی داده‌ها در منابع دینی و اهمیت آن‌ها در ارتباطات میان‌فردی، گام اول در ارائه نظام اصول ارتباطی اسلام برداشته شود؛ لذا ۲۷ اصل ارتباطی در این فصل تحلیل و بررسی شده است. این اصول عبارتند از:
باورمندی به متعلقات ایمان، آگاهی در ارتباط، هدفمندی در ارتباط، عزت نفس، حسن ظن (مثبت‌اندیشی)، میانه‌روی، صداقت، احترام، رعایت حریم خصوصی، ادب گفتاری، نظم و برنامه‌ریزی در ارتباط، مسئولیت‌پذیری اخلاقی، پاسخ‌گویی، انصاف، محبت، همدلی، خویشتن‌داری و صبر، تغافل، مزاح و شوخ‌طبعی، نظارت و کنترل در ارتباطات، پیش‌بینی‌پذیری، امیدواری به زندگی، مهار خشم، عدم تحقیر، پاکدامنی، بخشش، خودآشکارسازی.

در پایان، با توجه به مبانی و اصول ارائه‌شده، روش‌ها و مهارت‌های ارتباطی در برقراری یک ارتباط مؤثر استخراج و ارائه شده است. شیوه‌های ارتباط اقناعی ذیل سه بعد شناختی، انگیزشی و شخصیتی و مهارت‌های ارتباط کلامی ذیل سه عنوان مخاطب‌شناسی، موقعیت‌شناسی و هدف و مهارت‌های غیرکلامی بر اساس مقوله‌های پیام‌های غیرکلامی بررسی شده است: ظاهر فیزیکی، اشاره و حرکت، چهره و رفتار چشم، رفتار آوایی، لمس کردن، محیط و زمان.