کتاب مهارت مواجهه با تنهایی

«با هیچ‌کس ارتباط ندارم.»
«هیچ دوست صمیمی ندارم.»
«هیچ‌کس واقعاً مرا درک نمی‌کند.»
«آدم‌ها کنارم هستند، ولی با من نیستند.»
«به‌شدت احساس تنهایی می‌کنم؛ انگار با همه غریبه‌ام.»

این‌ها جملاتی هستند که گهگاه از زبان برخی از اطرافیان‌مان می‌شنویم یا در نوشته‌های وبلاگی یا جملاتی در جشن‌ها در پروفایل افراد در شبکه‌های اجتماعی می‌بینیم، یا حتی ممکن است گاهی خود ما چنین جملاتی را به زبان بیاوریم یا دست‌کم از ذهن بگذرانیم. این‌گونه سخن‌ها حکایتی از دشواری و رنجی در زندگی است به نام تنهایی یا بهتر است بگوییم احساس تنهایی.

چه بسیار افرادی که حتی همین جملات را هم به زبان نمی‌آورند ولی در مواقع خاصی احساس تنهایی می‌کنند؛ مواقعی که نیاز به کمک دارند، مواقعی که شادی دیگران و زندگی خوب اطرافیان خود را می‌بینند که عاشقانه در کنار نزدیکان خود خوشبخت هستند و…

اولین تجربیاتی که ما از احساس تنهایی داریم مربوط به زمانی است که از والدین خود، اغلب موقت و کوتاه، جدا می‌شویم. وقتی پایمان به مدرسه باز می‌شود، جدایی طولانی‌تری را از خانه تجربه می‌کنیم و زمانی که دانشجو می‌شویم و به شهر دیگری برای ادامه تحصیل می‌رویم، این مدت‌زمان بیشتر هم می‌شود.

ممکن است برخی کودکان و نوجوانان با ورود به جمع دوستان و همسالان خود، نتوانند به خوبی با آن‌ها ارتباط برقرار کنند و احساس طرد شدن داشته باشند. برخی نیز ممکن است تمایلی به ورود به این جمع نداشته باشند و ترجیح دهند تنها و به دور از دیگران، کارهای خود را انجام دهند. در هر صورت چه این سبک، انتخابی باشد چه اجباری، تنهایی زیستن، تجربه‌ای ناخوشایند و خلاف میل حقیقی انسان است.

گرچه ممکن است افراد تنها بعد از مدتی به این سبک زندگی عادت کنند و حتی آن را بهتر و آرامبخش‌تر تصور کنند، ولی وقتی آن‌ها را با خود و دنیای درون و وجدانشان تنها بگذاریم، می‌بینیم که ذاتاً از تنهایی گریزان‌اند و به همین دلیل است که آن‌ها هم سعی می‌کنند به شیوه‌هایی نظیر تماشای تلویزیون یا حضور در شبکه‌های مجازی، از شر کابوس تنهایی در امان بمانند.

احساس تنهایی، تجربه‌ای فراگیر، پیچیده و چندبعدی، اما همواره دردآور و به‌شدت پریشان‌کننده است و از محروم ماندن از نیاز اساسی بشریت به «صمیمیت» حاصل می‌شود. فردی که این احساس را دارد ممکن است در جمع نیز احساس تنهایی کند! در حقیقت زمانی این احساس در انسان شکل می‌گیرد که رابطهٔ فرد با دیگران کاذب باشد؛ به‌نحوی‌که هیچ‌گونه تجربهٔ عاطفی مشترکی برای این رابطه قابل تصور نباشد و فرد در فرآیند تماس با دیگران، خالی از یک رابطهٔ حقیقی و صمیمانه باشد.