کتاب مهارت‌های ارتباطی همسران

کوچک‌ترین واحد اجتماعی در هر جامعه خانواده است، اما بیشترین تأثیر را در جامعه دارد؛ زیرا افراد جامعه در خانواده پرورش می‌یابند.
ازدواج با دنیایی از امید آغاز می‌شود؛ امید به روزی که احساس‌مان را درک کنند و ما را بپذیرند، امید به این که به تعلق خاطر برسیم، حمایت شویم و امنیت خاطر داشته باشیم؛ اما گاهی این امید در برخورد با واقعیات ازدواج رنگ می‌بازد، نیازها برآورده نمی‌شوند، خشم فاصله می‌اندازد، داوری‌ها مسئله‌ساز می‌شود و احساس تنهایی حاکم می‌گردد.

زندگی مشترک با این باور که تنها مرگ می‌تواند ما را از هم جدا کند آغاز می‌شود و زوجین حداقل در آغاز زندگی خود نسبت به آن اعتقاد کامل دارند؛ اما واقعیت چیز دیگری است. زندگی مشترک تحت تأثیر عوامل متعددی قرار می‌گیرد که برخی از آنها ممکن است زوجین را به‌طرف اختلاف و درگیری، جدایی روانی و حتی طلاق سوق دهد. تحقیقات مختلف نشان داده است که یکی از مهم‌ترین عوامل مشکل‌زا، اختلال در ارتباط یا به عبارت دقیق‌تر اختلال در فرآیند تفهیم و تفاهم است.

هدف اصلی ازدواج، ارتباط است. ارتباط به زن و شوهر این امکان را می‌دهد که با یکدیگر به بحث و تبادل نظر بپردازند و از نیازهای یکدیگر آگاهی یابند. روابط زوجین در واقع با هدف ارضای تمام سطوح نیازها صورت می‌گیرد. به همین دلیل است که شایع‌ترین مشکلی که توسط زوجین ناراضی مطرح می‌شود، عدم موفقیت در برقراری رابطه است.

وظیفه اولیۀ خانواده، برقراری ارتباط است و عملکرد خانواده منجر به رفع نیازهای اجتماعی و فردی اعضا می‌شود و رشد و تکامل، اعتماد به نفس و اجتماعی شدن آنها را به دنبال دارد. ارتباط روشن و مؤثر بین اعضای خانواده موجب رشد احساسات و ارزش‌ها می‌شود. ارتباط مؤثر، سنگ زیربنای خانواده سالم و موفق است. به عبارتی دیگر، وقتی اعضای خانواده از الگوهای ارتباطی مؤثر استفاده می‌کنند، انتقال و درک واضحی از محتوا و قصد هر پیام دارند، نیازهای روانی اعضا را ارضا می‌کنند و ارتباط و مشارکت در اجتماع را تداوم می‌بخشند.

نوع نظام خانواده و الگوهای ارتباطی آن تأثیر مهمی بر اعضای خانواده دارد، زیرا شخصیت، یادگیری، اعتماد به نفس، قدرت انتخاب و تصمیم‌گیری منطقی افراد، همگی به نوع اطلاعات و نحوه انتقال آن بین اعضای خانواده وابسته است.

ارتباط، جزء جدایی‌ناپذیر زندگی خانوادگی است. چگونگی ارتباط میان اعضای خانواده می‌تواند سلامت خانواده را تضعیف یا تقویت کند. فقدان سلامت ارتباطی می‌تواند آثار مخربی در سطوح جسمی و روانی داشته باشد. با تضعیف سلامت ارتباطی، رضایت، آرامش، خوشنودی، بهجت و سرور نیز کاهش می‌یابد. پیچیده‌ترین رابطۀ انسانی، ازدواج است که بدون ارتباط اثربخش نمی‌تواند به تعادل و شکوفایی برسد. فقدان مهارت‌های ارتباطی لازم در زندگی باعث شکل‌گیری رابطه‌ای بدون صمیمیت می‌شود.

شکل‌گیری اولین ارتباط‌ها در کودک در خانواده است. احساس مهر و محبت و بسیاری یادگیری‌ها در خانواده اتفاق می‌افتد؛ بنابراین لازم است اعضای خانواده در حفظ ثبات و انسجام ارتباطات درون خانوادگی همت مضاعفی داشته باشند.

در این نوشتار کوتاه تلاش شده است برخی عوامل کاهنده ارتباط میان اعضای خانواده بررسی و راهکارهایی متناسب برای مقابله با آنها ارائه شود.